Tabari

Tafseer van De Onafwendbare Gebeurtenis · Al-Waaqia · 56:82

وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ

En nemen jullie het loochenen (als dankbetuiging voor) jullie levensvoorziening?

Belangrijk: De Arabische brontekst is altijd leidend. Deze vertaling is een studiehulp en is niet geverifieerd door geleerden — gebruik haar niet als bron voor religieuze bewijsvoering of het afleiden van oordelen (ahkam). Raadpleeg bij twijfel altijd de Arabische tekst en een bevoegde geleerde.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    En Zijn woord: وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ("En jullie maken jullie levensonderhoud (rizq) hiertoe dat jullie loochenen") — Hij zegt: en jullie maken van het loochenen jullie dank aan Allah voor het levensonderhoud dat Hij jullie geschonken heeft. Dit is gelijk aan het gezegde van iemand tot een ander: "Jij hebt mijn weldaad aan jou tot een wandaad jegens mij gemaakt", in de betekenis: jij hebt de dank voor mijn weldaad, of de beloning voor mijn weldaad aan jou, tot een wandaad jegens mij gemaakt.

    Er is overgeleverd van al-Haytham ibn ʿAdī dat het in het dialect van Azd Shanūʾa een uitdrukking is: "Wat heeft die-en-die geen rizq" — in de betekenis: "Wat heeft hij niet gedankt."

    En in overeenstemming met wat wij hierover gezegd hebben, hebben de uitleggers gesproken, met onderling verschil onder hen.

    * Vermelding van wie dat gezegd heeft:

    Ibn Bashshār heeft mij verteld, hij zei: Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Aʿlā al-Thaʿlabī heeft mij verteld, op gezag van Abū ʿAbd al-Raḥmān al-Sulamī, op gezag van ʿAlī — moge Allah tevreden over hem zijn — وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ , hij zei: jullie dank.

    Ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: ʿUbaydullāh ibn Mūsā heeft ons verteld, op gezag van Isrāʾīl, op gezag van ʿAbd al-Aʿlā al-Thaʿlabī, op gezag van Abū ʿAbd al-Raḥmān al-Sulamī, op gezag van ʿAlī, die het tot de Profeet ﷺ herleidde: وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ , hij zei: jullie dank; jullie zeggen: "Wij hebben regen gekregen door de a-en-zo sterrenstand, en door de zus-en-zo ster."

    Yaʿqūb ibn Ibrāhīm heeft mij verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Abī Bakr heeft ons verteld, op gezag van Isrāʾīl, op gezag van ʿAbd al-Aʿlā, op gezag van Abū ʿAbd al-Raḥmān, op gezag van ʿAlī, op gezag van de Profeet ﷺ, hij zei: " وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ , hij zei: jullie dank, dat jullie loochenen; hij zei: en zij zeggen: 'Wij hebben regen gekregen door de a-en-zo sterrenstand.'"

    Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Jaʿfar heeft ons verteld, hij zei: Shuʿba heeft ons verteld, op gezag van Abū Bishr, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās, hij zei: nimmer kreeg een volk regen of een deel van hen werd ʼs ochtends ongelovig (kāfir), zeggend: "Wij hebben regen gekregen door de a-en-zo sterrenstand." En Ibn ʿAbbās las: وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ .

    Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Ibn ʿAṭiyya heeft ons verteld, hij zei: Muʿādh ibn Sulaymān heeft ons verteld, op gezag van Jaʿfar, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās, dat hij placht te lezen: وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ , en daarna zei hij: nimmer kregen de mensen een nacht regen of een deel van de mensen werd ʼs ochtends polytheïst (mushrik), zeggend: "Wij hebben regen gekregen door de a-en-zo sterrenstand." Hij zei: en hij las: "En jullie maken van het loochenen jullie dank."

    Yaʿqūb heeft mij verteld, hij zei: Hushaym heeft ons verteld, op gezag van Abū Bishr, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord: وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ — hij zegt: jullie dank voor de regen en de barmhartigheid die Ik op jullie heb neergezonden; jullie zeggen: "Wij hebben regen gekregen door de a-en-zo sterrenstand." Hij zei: en dat was van hen een ongeloof (kufr) ten aanzien van wat Hij hun aan weldaden geschonken had.

    Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Sufyān heeft ons bericht, op gezag van Ismāʿīl ibn Umayya, hij zei — ik denk dat hij het was, of een ander —: "De Boodschapper van Allah ﷺ hoorde een man die, nadat zij regen hadden gekregen, zei: 'Wij hebben regen gekregen door enkele uitlopers van de Leeuw-sterrenstand', waarop hij zei: 'Je hebt gelogen; veeleer is het het levensonderhoud (rizq) van Allah.'"

    Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Sufyān heeft ons bericht, op gezag van Muḥammad ibn Isḥāq, op gezag van Muḥammad ibn Ibrāhīm ibn al-Ḥārith al-Taymī, op gezag van Abū Salama, op gezag van Abū Hurayra, dat de Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Voorwaar, Allah laat een volk ʼs ochtends een gunst genieten, of Hij laat het hen ʼs avonds genieten, en dan wordt een volk daardoor ʼs ochtends ongelovig (kāfir), zeggend: 'Wij hebben regen gekregen door de a-en-zo sterrenstand.'" Muḥammad zei: ik vermeldde deze overlevering aan Saʿīd ibn al-Musayyab, waarop hij zei: ook wij hebben dit van Abū Hurayra gehoord; en degene die ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb — moge Allah tevreden over hem zijn — heeft bijgewoond toen hij om regen bad, heeft mij bericht: toen hij het regengebed verrichtte, wendde hij zich tot al-ʿAbbās en zei: "O ʿAbbās, o oom van de Boodschapper van Allah ﷺ, hoeveel resteert er van de sterrenstand van de Plejaden (al-Thurayyā)?" Hij zei: "De geleerden daarin beweren dat zij na haar ondergang nog zeven dagen aan de horizon verschijnt." Hij zei: en de zevende dag was nog niet verstreken of zij kregen regen.

    Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Mihrān heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van ʿAbd al-Aʿlā, op gezag van Abū ʿAbd al-Raḥmān, op gezag van ʿAlī, وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ , hij zei: hij las het als "En jullie maken van het loochenen jullie dank"; hij zegt: jullie hebben het levensonderhoud van Allah toegeschreven aan de sterrenstand. En hun levensonderhoud was bij henzelf afhankelijk van de sterrenstanden, de sterrenstanden van de regen: wanneer de regen op hen neerdaalde, zeiden zij: "Wij zijn van levensonderhoud voorzien door de a-en-zo sterrenstand", en wanneer die van hen werd weggehouden, loochenden zij; en dat is hun loochening.

    Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van ʿAṭāʾ al-Khurāsānī, over Zijn woord: وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ , hij zei: er waren mensen die regen kregen en dan zeiden: "Wij hebben regen gekregen door de a-en-zo sterrenstand, wij hebben regen gekregen door de a-en-zo sterrenstand."

    Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden — op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over Zijn woord: وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ , hij zei: hun uitspraak over de sterrenstanden: "Wij hebben regen gekregen door de a-en-zo sterrenstand en de zus-en-zo sterrenstand." Hij zegt: zegt veeleer: het komt van Allah en het is Zijn levensonderhoud.

    Mij is verteld, op gezag van al-Ḥusayn, hij zei: ik hoorde Abū Muʿādh zeggen: ʿUbayd heeft ons verteld, hij zei: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen, over Zijn woord: وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ — hij zegt: Allah heeft jullie levensonderhoud in de hemel geplaatst, en jullie plaatsen het in de sterrenstanden.

    Abū Ṣāliḥ al-Ṣirārī heeft mij verteld, hij zei: Abū Jābir "Muḥammad ibn ʿAbd al-Malik al-Azdī" heeft ons verteld, hij zei: Jaʿfar ibn al-Zubayr heeft ons verteld, op gezag van al-Qāsim ibn Abī Umāma, op gezag van de Profeet ﷺ, hij zei: "Nimmer kreeg een volk in een nacht regen of een volk werd daardoor ʼs ochtends ongelovig (kāfir)"; daarna las hij: وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ — een spreker zegt: "Wij hebben regen gekregen door de a-en-zo ster."

    En anderen zeiden: veeleer is de betekenis hiervan: en jullie maken van het loochenen jullie aandeel daarin.

    * Vermelding van wie dat gezegd heeft:

    Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn woord: وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ — wat al-Ḥasan betreft, hij placht te zeggen: hoe slecht is wat een volk voor zichzelf heeft genomen, dat zij uit het Boek van Allah niets anders als aandeel kregen dan de loochening ervan.

    Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, hij zei: al-Ḥasan zei, over Zijn woord: وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ : verloren is een dienaar wiens aandeel uit het Boek van Allah niets anders is dan de loochening.

    Toon originele Arabische tekst
    وقوله: ( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ) يقول: وتجعلون شكر الله على رزقه إياكم التكذيب، وذلك كقول القائل الآخر: جعلت إحساني إليك إساءة منك إليّ، بمعنى: جعلت: شكر إحساني، أو ثواب إحساني إليك إساءة منك إليّ. وقد ذُكر عن الهيثم بن عدّي: أن من لغة أزد شنوءة: ما رزق فلان: بمعنى ما شكر. وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأمل على اختلاف فيه منهم. * ذكر من قال ذلك: حدثنا ابن بشار، قال: ثنا يحيى، قال: ثنا سفيان، قال: ثني عبد الأعلى الثعلبي، عن أبي عبد الرحمن السلميّ، عن عليّ رضي الله عنه ( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ) قال: شكركم. حدثنا ابن المثنى، قال: ثنا عبيد الله بن موسى، عن إسرائيل، عن عبد الأعلى الثعلبي، عن أبي عبد الرحمن السلمي، عن عليّ رفعه ( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ) قال: شكركم تقولون مُطرنا بنوء كذا وكذا، وبنجم كذا وكذا. حدثني يعقوب بن إبراهيم، قال: ثنا يحيى بن أبي بكر، عن إسرائيل، عن عبد الأعلى، عن أبي عبد الرحمن، عن عليّ، عن النبي صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم قال "( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ) قال: شُكْرَكُمْ أنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ، قال: ويقولون مطرنا بنوء كذا وكذا ". حدثنا ابن بشار، قال: ثنا محمد بن جعفر، قال: ثنا شعبة، عن أبي بشر عن سعيد بن جبير، عن ابن عباس، قال: ما مُطر قوم قط إلا أصبح بعضهم كافرًا، يقولون: مُطرنا بنوء كذا وكذَا، وقرأ ابن عباس ( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ) . حدثنا أبو كُرَيب، قال: ثنا ابن عطية، قال: ثنا معاذ بن سليمان، عن جعفر، عن سعيد بن جبير، عن ابن عباس، أنه كان يقرأ ( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ) ثم قال: ما مُطر الناس ليلة قطّ، إلا أصبح بعض الناس مشركين يقولون: مُطرنا بنوء كذا وكذا، قال: وقال وتجعلون شكركم أنكم تكذّبون. حدثني يعقوب، قال: ثنا هشيم، عن أبي بشر، عن سعيد بن جبير، عن ابن عباس، في قوله: ( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ ) يقول: شكركم على ما أنـزلت عليكم من الغيث والرحمة تقولون: مُطرنا بنوء كذا وكذا؛ قال: فكان ذلك منهم كفرًا بما أنعم عليهم. حدثني يونس، قال: أخبرنا سفيان، عن إسماعيل بن أمية، قال: أحسبه أو غيره " أن رسول الله صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم سمع رجلا ومطروا يقول: مُطرنا ببعض عثانين الأسد، فقال: كَذَبْتَ بَلْ هـُوَ رِزْقُ الله ". حدثني يونس، قال: أخبرنا سفيان، عن محمد بن إسحاق، عن محمد بن إبراهيم بن الحارث التيمي، عن أبي سلمة، عن أبي هريرة، أن رسول الله صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم قال: " إِنَّ اللهَ لَيُصَبَّحُ القَوْمَ بالنِّعْمَةِ، أَوْ يُمَسِّيهِم بِهَا، فَيُصْبِحُ بِهَا قَوْمٌ كَافِرينَ يَقُولُونَ: مُطِرْنَا بِنَوءِ كَذَا وَكَذَا " قال محمد: فذكرت هذا الحديث لسعيد بن المسيب، فقال: ونحن قد سمعنا من أبي هريرة، وقد أخبرني من شهد عمر بن الخطاب رضي الله عنه وهو يستسقي فلما استسقى التفت إلى العباس فقال: يا عباس يا عمَّ رسول الله صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم ، كم بقي من نوء الثريا؟ فقال: العلماء بها يزعمون أنها تعترض في الأفق بعد سقوطها سبعًا، قال: فما مضت سابعة حتى مُطروا. حدثنا ابن حُميد، قال: ثنا مهران، عن سفيان، عن عبد الأعلى، عن أبي عبد الرحمن، عن عليّ( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ) قال: كان يقرؤها( وتَجْعَلُونَ شُكْرَكُمْ أنَّكُم تُكَذِّبُونَ) يقول: جعلتم رزق الله بنوء النجم، وكان رزقهم في أنفسهم بالأنواء أنواء المطر إذا نـزل عليهم المطر، قالوا: رُزقنا بنوء كذا وكذا، وإذا أمسك عنهم كذّبوا، فذلك تكذيبهم. حدثنا ابن عبد الأعلى، قال: ثنا ابن ثور، عن معمر، عن عطاء الخراساني، في قوله: ( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ) قال: كان ناس يمطرون فيقولون: مُطرنا بنوء كذا، مُطرنا بنوء كذا. حدثني محمد بن عمرو، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى؛ وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء جميعًا، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد، قوله: ( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ) قال: قولهم في الأنواء: مُطرنا بنوء كذا ونوء كذا، يقول: قولوا هو من عند الله وهو رزقه. حُدثت، عن الحسين، قال: سمعت أبا معاذ يقول: ثنا عبيد، قال: سمعت الضحاك يقول، في قوله: ( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ) يقول: جعل الله رزقكم في السماء، وأنتم تجعلونه في الأنواء. حدثني أبو صالح الصراري، قال: ثنا أبو جابر " محمد بن عبد الملك الأزدي" قال: ثنا جعفر بن الزبير، عن القاسم بن أبي أمامة، عن النبيّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم قال: " ما مُطِرَ قَوْمٌ مِنْ لَيْلَةٍ إلا أَصْبَحَ قَوْمٌ بِهَا كَافِرِينَ، ثم قال: ( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ) " يقول قَائلٌ مُطِرْنا بنَجْمِ كَذَا وَكَذَا. وقال آخرون: بل معنى ذلك: وتجعلون حظكم منه التكذيب. * ذكر من قال ذلك: حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة، قوله: ( وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ ) أما الحسن فكان يقول: بئسما أخذ قوم لأنفسهم لم يرزقوا من كتاب الله إلا التكذيب به. حدثنا ابن عبد الأعلى، قال: ثنا ابن ثور، عن معمر، قال: قال الحسن، في قوله: (وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ )خسر عبد لا يكون حظه من كتاب الله إلا التكذيب.